Παρασκευή, 19 Οκτωβρίου 2018

WWW.TOTSISGROUP.GR   Est. 1954

ΤΕΥΧΟΣ logistis
Εισάγετε το email σας
και μείνετε ενημερωμένοι
Downloads
Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών ΣυστημάτωνΣυχνές Ερωτήσεις - Απαντήσεις
Λεπτομέρειες ¶ρθρου
Τρίτη 9 Οκτωβρίου 2018
Ο Σύγχρονος Εσωτερικός Έλεγχος στο Δημόσιο τομέα και στα Ν.Π.Δ.Δ.

Η περίπτωση του Ο.Α.Ε.Δ.

Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος
Οικονομολόγος Λογιστής Α' τάξης, Υπάλληλος του Ο.Α.Ε.Δ.

Περίληψη

Τα δημόσια αγαθά: υγεία, παιδεία, κοινωνική ασφάλιση, αποτελούν κατάκτηση της κοινωνίας και συμβάλλουν στη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας (Pigou,A 1877-1957). Στη σημερινή συγκυρία που η ελληνική οικονομία πλήττεται από την μεγαλύτερη οικονομική κρίση μεταπολεμικά, απόρροια πολλών στρεβλώσεων, είναι αναγκαία η ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης και των δημόσιων οργανισμών ώστε να αποτελέσουν το εφαλτήριο της ανάπτυξης της οικονομίας και της εξόδου από την κρίση. Βέβαια, όπως οφείλουμε την προάσπιση των δημοσίων αγαθών έχουμε και το χρέος της ορθολογικής διαχείρισης και της κατά το δυνατόν καλύτερης αξιοποίησης των πόρων που δαπανώνται για την παροχή τους, παράλληλα με τη μέριμνα για τον περιορισμό της σπατάλης και της διαφθοράς. Τα φαινόμενα διαφθοράς, η κακοδιοίκηση και τα γραφειοκρατικά εμπόδια, κλονίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στις κρατικές λειτουργίες και διαμορφώνουν την πεποίθηση ότι η επίλυση διαφόρων ζητημάτων μπορεί να επιτευχθεί χρησιμοποιώντας πλάγιες μεθόδους. Αυτό με τη σειρά του ενισχύει περαιτέρω την έλλειψη εμπιστοσύνης, ανάμεσα στον πολίτη και το δημόσιο, και διευρύνει την αναποτελεσματικότητα και την απώλεια οικονομικών πόρων. Ο εσωτερικός έλεγχος, ως λειτουργία, παρεμβαίνει με σκοπό  την επίλυση των παραπάνω προβλημάτων, την εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών που βελτιώνουν τις υφιστάμενες διαδικασίες, την εφαρμογή των κανονισμών, την διασφάλιση αξιόπιστου συστήματος διαχειριστικής και οικονομικής πληροφόρησης, την προστασία των περιουσιακών στοιχείων του οργανισμού και την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Στο παρόν άρθρο η εμπειρική έρευνα εστιάζει στον Οργανισμό Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού.

Λέξεις κλειδιά: Εσωτερικός έλεγχος, Σύστημα εσωτερικού ελέγχου, Προστιθέμενη αξία εσωτερικού ελέγχου.

1.  Εισαγωγή

Οι αδυναμίες της διοίκησης, η σπάταλη οικονομικών και ανθρώπινων πόρων, η μη προγραμματισμένη διάθεση των κονδυλίων, οι υπεξαιρέσεις και οι κλοπές, η κακοδιαχείριση, τα ανθρώπινα λάθη, καθιστούν τον εσωτερικό έλεγχο σε έναν οργανισμό δημόσιο ή ιδιωτικό που επιδιώκει να λειτουργεί σε ένα περιβάλλον προόδου και ανάπτυξης αναγκαία, αν όχι και ικανή συνθήκη επιβίωσης του και εκπλήρωσης των βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων στόχων του. Λόγω της εγγενούς αβεβαιότητας που χαρακτηρίζει το οικονομικό περιβάλλον, είναι σημαντικό να κατανοηθεί, ότι ο εσωτερικός έλεγχος δρα προληπτικά, υπό την έννοια ότι προλαμβάνει έγκαιρα οικονομικά σκάνδαλα, ατασθαλίες και διοικητικές αδυναμίες. Mε την αξιολόγηση των εσωτερικών δικλίδων και συστημάτων ασφαλείας συνεισφέρει στη λήψη ορθολογικών αποφάσεων εκ μέρους της διοίκησης και στην επίτευξη των οργανωσιακών στόχων ενός οργανισμού ή μιας οντότητας. Η δημόσια διοίκηση ενοχοποιείται, άλλοτε δικαίως και άλλοτε άδικα, για διαχρονικές παθογένειες, γραφειοκρατία, καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση του πολίτη, μη αποτελεσματική οργάνωση και διοίκηση, μη χρηστή αξιοποίηση των διατιθέμενων μέσων και γενικά συνθήκες που ευνοούν την αμέλεια καθώς και τα φαινόμενα διαφθοράς. Σύμφωνα με το Institute of Internal Auditors North America, ο εσωτερικός έλεγχος είναι μια ανεξάρτητη και συνεπώς αντικειμενική διαδικασία με σκοπό να προσθέτει αξία και να βελτιώνει τις λειτουργίες ενός οργανισμού. Συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων του οργανισμού, έχοντας ένα συστηματικό χαρακτήρα για την αξιολόγηση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του, στη διαχείριση των ποικίλων κινδύνων τους οποίους αντιμετωπίζει και της διακυβέρνησης. Η ποιοτική αναβάθμιση της λειτουργίας της διοίκησης των οργανισμών, ο έλεγχος όλων των δραστηριοτήτων, η μείωση της δυσλειτουργίας των δράσεων, η δημιουργία προληπτικού περιβάλλοντος ενάντια στην απάτη και η ενδυνάμωση της διαφάνειας αποτελούν τα πλεονεκτήματα της ανεξάρτητης λειτουργίας του εσωτερικού ελέγχου Allegrini and Donza (2003). Μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί αντίστοιχης κλίμακας εμπειρική έρευνα σε οργανισμούς του ελληνικού δημοσίου και ιδιαίτερα στον Ο.Α.Ε.Δ. που  να διερευνά την αξία και τη σπουδαιότητα του εσωτερικού ελέγχου στο ελληνικό δημόσιο. Σκοπός του παρόντος  άρθρου είναι μέσα από την αξιολόγηση των απόψεων των εργαζομένων να αναδειχθεί εμπειρικά η αναγκαιότητα της λειτουργίας του εσωτερικού ελέγχου, για τη διασφάλιση της νομιμότητας, της χρηστής οικονομικής διαχείρισης, της λογοδοσίας και της ηθικής κουλτούρας στον Οργανισμό Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού. Η διερεύνηση του υπάρχοντος συστήματος εσωτερικού ελέγχου, που ασκείται από τη διεύθυνση επιθεώρησης στον Ο.Α.Ε.Δ. και η διατύπωση προτάσεων βελτίωσης με βάση και τη διεθνή εμπειρία που θα ενισχύσουν τον οργανισμό και θα συμβάλλουν στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων του. Τα αποτελέσματα της έρευνας επιβεβαιώνουν τη χρησιμότητα και την περιοδικότητα της λειτουργίας του εσωτερικού ελέγχου για τη μείωση της διαφθοράς και της κακοδιοίκησης, τη συνεισφορά του ελέγχου στην προστιθέμενη αξία, τη διατήρηση της καλής φήμης του οργανισμού και τη συμβολή του στην λήψη ορθολογικών αποφάσεων από τη διοίκηση. Το παρόν άρθρο αποτελείται από πέντε ενότητες. Στην εισαγωγή  εξετάζεται η σημασία και η αναγκαιότητα  του εσωτερικού ελέγχου, η έλλειψη προηγούμενων εμπειρικών ερευνών και οι στόχοι του άρθρου, στη δεύτερη ενότητα αναφέρεται το εννοιολογικό πλαίσιο του εσωτερικού ελέγχου και η επισκόπηση της συναφούς εγχώριας και διεθνής βιβλιογραφίας. Στην τρίτη ενότητα γίνεται η παρουσίαση της ακολουθούμενης μεθοδολογίας της έρευνας, στην τέταρτη ενότητα καταγράφονται τα αποτελέσματα της έρευνας και στην πέμπτη ενότητα αναφέρονται τα συμπεράσματα μαζί με τους περιορισμούς και τις προτάσεις για μελλοντική έρευνα.

2.  Εννοιολογικό πλαίσιο εσωτερικού ελέγχου

Οι δημόσιοι οργανισμοί με το μεγάλο αριθμό εργαζομένων, τη διασπορά των υπηρεσιών τους γεωγραφικά και το πλήθος των συναλλασσομένων πολιτών και επιχειρήσεων που εξυπηρετούν, παράλληλα με την απαίτηση για αποτελεσματική χρήση των μη ανεξάντλητων οικονομικών πόρων και του περιορισμού δυνητικών κινδύνων, όπως κακοδιοίκηση - διαφθορά - κατάχρηση εξουσίας, θέτουν έμμεσα το θέμα του ελέγχου των δραστηριοτήτων τους, των διαδικασιών και της αποτελεσματικότητας στη λειτουργία τους. Οι κυβερνήσεις που επιδιώκουν να κινούνται προς υψηλότερα επίπεδα διαφάνειας πρέπει να επιδείξουν τη λογοδοσία στη χρήση του δημόσιου χρήματος και την αποδοτικότητα στην παροχή υπηρεσιών. Για να επιτευχθούν η διαφάνεια και η λογοδοσία στη δημόσια σφαίρα, είναι απαραίτητο να καλλιεργούνται, έτσι ώστε μέσα από μια διαρκή και συστηματική προσπάθεια να αποτελέσουν συνείδηση κατά την υλοποίηση των δράσεων και των λειτουργιών του δημόσιου τομέα. Ο εσωτερικός έλεγχος (Ε.Ε.) θεωρείται το φυσικό συμπλήρωμα της λογιστικής οργάνωσης, αφορά το σύνολο των μέτρων με τα οποία παρακολουθούνται τόσο οι λογιστικές εγγραφές όσο και οι διαχειριστικές ενέργειες. Οι εσωτερικοί ελεγκτές παρακολουθούν και αξιολογούν το σύστημα εσωτερικού ελέγχου (ΣΕΕ), σύμφωνα με τον κανονισμό λειτουργίας και ενημερώνουν τη διοίκηση του οργανισμού Αληφαντής (2011). Η υπηρεσία εσωτερικού ελέγχου (internal auditing) αποτελεί μια ανεξάρτητη, αντικειμενική δραστηριότητα, διασφάλισης με συμβουλευτικό χαρακτήρα, που έχει ως στόχο την αύξηση της προστιθέμενης αξίας και τη βελτίωση των λειτουργιών ενός οργανισμού. Βοηθά τον οργανισμό να πραγματοποιήσει τους στόχους του, διαμέσου της αύξησης της αποτελεσματικότητας των λειτουργιών, αναφορικά με τη διαχείριση των κινδύνων, των μέτρων ελέγχου και της διακυβέρνησης, Φίλος (2010). Από την επισκόπηση της βιβλιογραφίας αναφορικά με τον εσωτερικό έλεγχο στους δημόσιους φορείς παρατηρούμε τα ακόλουθα: Σύμφωνα με τους Hardiman et al. (1987) η έλλειψη αποτελεσματικού ελέγχου δημιουργεί ευκαιρίες σπατάλης, κακοδιαχείρισης και διαφθοράς στους δημόσιους οργανισμούς. Ο εσωτερικός έλεγχος μειώνει αυτές τις ευκαιρίες με αποτέλεσμα να υπάρχουν περισσότερα χρήματα διαθέσιμα στον κρατικό προϋπολογισμό. Στην έρευνα που διεξήγαγαν οι Coram, Ferguson, and Moroney (2008), προσπάθησαν να εκτιμήσουν κατά πόσον οι οργανισμοί με λειτουργία μονάδας εσωτερικού ελέγχου έχουν περισσότερες πιθανότητες να ανιχνεύσουν και να αναφέρουν απάτες από όσους δεν έχουν. Τα στοιχεία για την απάτη προέρχονται από την έρευνα εξαπάτησης της KPMG του 2004, η οποία ανέφερε απάτες 491 οργανισμών στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα σε ολόκληρη την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Διαπιστώθηκε ότι οι οργανισμοί με λειτουργία εσωτερικού ελέγχου είναι πιο πιθανό από εκείνους που δεν έχουν εσωτερικό έλεγχο να ανιχνεύσουν και να αναφέρουν μόνοι τους την απάτη. Επιπλέον, οι οργανισμοί που βασίζονται αποκλειστικά στην εξωτερική ανάθεση για τη λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου είναι λιγότερο πιθανό να ανιχνεύσουν και να αναφέρουν από μόνοι τους απάτες από εκείνους που αναλαμβάνουν οι ίδιοι τουλάχιστον μέρος της εσωτερικής λειτουργίας ελέγχου. Αυτά τα ευρήματα, υποδηλώνουν ότι ο εσωτερικός έλεγχος προσθέτει αξία και υποδεικνύουν επίσης ότι η διατήρηση της λειτουργίας του εσωτερικού ελέγχου εντός του οργανισμού είναι πιο αποτελεσματική από την πλήρη εξωτερική ανάθεση αυτής της λειτουργίας. Σύμφωνα με τα πορίσματα μελέτης περίπτωσης, των Mihret and Yismaw (2007), ενός δημόσιου εκπαιδευτικού ιδρύματος στην Αιθιοπία υπογραμμίζεται ότι η αποτελεσματικότητα του εσωτερικού ελέγχου επηρεάζεται έντονα από την ποιότητα του εσωτερικού ελέγχου − προγραμματισμός ελεγκτικού έργου, επαρκή τεκμηρίωση και υποστήριξη της διοίκησης στα πορίσματα του ελέγχου − ενώ τα χαρακτηριστικά του οργανωτικού πλαισίου και οι ιδιότητες των ελεγχόμενων δεν έχουν ισχυρό αντίκτυπο ώστε να υπονομεύσουν την αποτελεσματικότητα του ελέγχου. Ο Asare (2009) αναφορικά με τον εσωτερικό έλεγχο στο δημόσιο τομέα για την προώθηση της καλής διακυβέρνησης και τη βελτίωση της απόδοσης, διατυπώνει την άποψη ότι μια καλά διαμορφωμένη λειτουργία εσωτερικού ελέγχου μπορεί να παίξει ζωτικό ρόλο στη διακυβέρνηση και τη διαδικασία λογοδοσίας των ιδρυμάτων του δημόσιου τομέα. Τα διοικητικά όργανα και τα ανώτερα στελέχη του δημόσιου τομέα χρειάζονται τις υπηρεσίες του εσωτερικού έλεγχου. Ο εσωτερικός έλεγχος έχει αποκτήσει στρατηγική σημασία, αφού βελτιώνει την απόδοση και χρησιμεύει ως πολύτιμος πόρος στην προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης. Οι Arena and Azzone (2009) σε έρευνα που διεξήγαγαν με βάση στοιχεία από 153 ιταλικές εταιρείες, συμπέραναν ότι η αποτελεσματικότητα του εσωτερικού ελέγχου επηρεάζεται: 1) από τα χαρακτηριστικά της ομάδας του εσωτερικού ελέγχου, 2) τις διαδικασίες και τις δραστηριότητες ελέγχου, και 3) τους οργανωτικούς δεσμούς. Η αποτελεσματικότητα του εσωτερικού ελέγχου αυξάνεται, ιδίως όταν αυξάνεται ο λόγος μεταξύ του αριθμού των εσωτερικών ελεγκτών και των υπαλλήλων, η εταιρεία υιοθετεί τεχνικές αυτοαξιολόγησης κινδύνου και η ελεγκτική επιτροπή συμμετέχει στην δραστηριότητες των εσωτερικών ελεγκτών. Οι Drogalas, Karagiorgos and Arampatzis (2015) σε εμπειρική έρευνα που πραγματοποίησαν σε ελληνικές εταιρείες αναφέρουν ότι οι κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα του εσωτερικού ελέγχου είναι η ποιότητα του Ε.Ε., οι ικανότητες της ομάδας άσκησης του εσωτερικού ελέγχου (εκπαίδευση, σεμινάρια, επαγγελματικά προσόντα), η ανεξαρτησία του Ε.Ε. και η υποστήριξη από την ανώτατη διοίκηση. Η ανεξαρτησία αποτελεί τον πιο κρίσιμο παράγοντα στο εν λόγω μοντέλο. Σε ερευνητική εργασία για το ρόλο των ελέγχων στη τοπική αυτοδιοίκηση, η Aikins (2011) απέδειξε εμπειρικά ότι οι εσωτερικοί έλεγχοι συμβάλλουν σημαντικά στη χρηματοοικονομική απόδοση και στη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ελεγκτών, οι συχνότεροι έλεγχοι οδηγούν στη βελτίωση της επάρκειας και της αποτελεσματικότητας των εσωτερικών ελέγχων, συμβάλλοντας έτσι στη δημόσια λογοδοσία και στη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών στους κυβερνητικούς οργανισμούς, προσθέτοντας αξία στη διαδικασία διακυβέρνησης και συνεισφέροντας στο μετριασμό των κινδύνων κατάχρησης. Τέλος, αναφορικά με τους παράγοντες που προσθέτουν αξία στους ελεγχόμενους οργανισμούς, με βάση τις απαντήσεις 78 διευθυντών εσωτερικού ελέγχου ιταλικών εταιρειών σε έρευνα των Donza, Sarens and Betti (2016) φαίνεται να υπάρχουν τρείς σημαντικοί παράγοντες που συνδέονται με μια συνεργατική και εποικοδομητική λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου: 1) η ενσωμάτωση των απόψεων, ως εισροές, των ανώτερων στελεχών στα σχέδια ελέγχου, έτσι ώστε να εναρμονίζονται τα σχέδια ελέγχου με τα στρατηγικά σχέδια του οργανισμού, 2) η χρήση του εσωτερικού ελέγχου ως υποστηρικτικού και εκπαιδευτικού μέσου για την καλύτερη διαχείριση και 3) η τακτική αναθεώρηση των μεθοδολογιών εκτέλεσης του ελέγχου, η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα στις ανάγκες του ελεγχόμενου η οποία μπορεί να αυξήσει την ικανοποίηση των ελεγχόμενων. 

3.  Μεθοδολογία έρευνας

Για τη διεξαγωγή της εμπειρικής έρευνας δημιουργήθηκε ένα δομημένο ερωτηματολόγιο. Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από 3 ενότητες. H πρώτη ενότητα περιλαμβάνει τα δημογραφικά στοιχεία, η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει 11 δηλώσεις – προτάσεις σχετικά με την αξία του εσωτερικού ελέγχου, ως διακριτή λειτουργία σε έναν οργανισμό ή οντότητα και η τελευταία ενότητα 8 δηλώσεις – προτάσεις για τη διερεύνηση των απόψεων των εργαζομένων στον οργανισμό, αναφορικά με τις επιδράσεις και τη σημαντικότητα της λειτουργίας του  εσωτερικού ελέγχου. Το ερωτηματολόγιο ζητούσε από τους εργαζόμενους στον ΟΑΕΔ να καταγράψουν το βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας με τις ανωτέρω προτάσεις και διαρθρώνονταν με πενταβάθμια κλίμακα Likert Babbie (2011), από καθόλου συμφωνία έως παρά πολύ μεγάλη συμφωνία. Το ερωτηματολόγιο κατασκευάστηκε αρχικά σε μορφή word και στη συνέχεια καταχωρήθηκε στα drive της google (google forms), με στόχο την αρτιότητα στην εμφάνιση του, την αύξηση του βαθμού ανταπόκρισης και την ηλεκτρονική αποστολή και συμπλήρωση εκ μέρους των ερευνώμενου πληθυσμού. Οι ερωτήσεις ελέγχθηκαν ως προς τη διατύπωση, τη  σαφήνεια, την ουσιαστικότητα και την αμεροληψία τους Javeau (2000) και Χατζηνικολάου (2002). Οι παραλήπτες του ενημερωτικού μηνύματος – email και του link, που παρέπεμπε στο τέλος, εισερχόμενοι στο link εισέρχονταν στη φόρμα του ερωτηματολογίου, όπου προχωρούσαν στη συνέχεια στη συμπλήρωση και την υποβολή του. Η έρευνα διεξήχθη με βάση την υπ. αρίθμ. 4506/22-01-2018 έγκριση της Διεύθυνσης Διοικητικού του Οργανισμού σε όλες της υπηρεσίες και σε όλους τους εργαζόμενους, μέσω της αποστολής 5 ομαδικών email, με 4.400 παραλήπτες συνολικά. Σε σύνολο ανθρώπινου δυναμικού (πληθυσμού) 4.400 εργαζομένων, πανελλαδικά σε όλες της υπηρεσίες του Ο.Α.Ε.Δ., παρελήφθησαν συμπληρωμένα 471 ερωτηματολόγια, ποσοστό αποκρίσεων 10,70%.  Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της απλής τυχαίας δειγματοληψίας (simple random), στην οποία όλες οι στατιστικές μονάδες έχουν την ίδια πιθανότητα να επιλεγούν Χατζηνικολάου (2002). Συμμετείχαν όλοι όσοι έχουν ενεργό email από τον κατάλογο των εργαζομένων στον Ο.Α.Ε.Δ. και ο αριθμός δεν διαφοροποιείται από το σύνολο των εργαζομένων. Κρίθηκε πως δεν υπάρχει μεροληψία και τα άτομα που απάντησαν στα ερωτηματολόγια δεν διαφοροποιούνται από τον πληθυσμό. Για τη στατιστική ανάλυση των αποκρίσεων που έδωσαν οι συμμετέχοντες, έγινε χρήση περιγραφικών στατιστικών μεθόδων και επαγωγικών ή στατιστική συμπερασματολογία: έλεγχος υποθέσεων. Διενεργήθηκε αρχικά έλεγχος του δείκτη Alpha Cronbach. Ακολούθως υπολογίστηκαν για κάθε πρόταση της πρώτης και δεύτερης ενότητας όπου περιλαμβάνεται και η εφαρμογή συστήματος εσωτερικού ελέγχου στον ΟΑΕΔ οι παράμετροι θέσεως, διασποράς και μορφής. Διεξήχθη έλεγχος t - test και One Way Anova για το φύλο, την ηλικία, το εκπαιδευτικό επίπεδο και την προϋπηρεσία, ώστε να διαπιστωθεί εάν διαφοροποιούνται οι απαντήσεις σύμφωνα με τις ανωτέρω ποιοτικές μεταβλητές. 

4.  Αποτελέσματα εμπειρικής έρευνας

4.1  Έλεγχος Alpha-Cronbach

Η αξιοπιστία ορίζεται ως ο βαθμός στον οποίον οι μετρήσεις είναι απαλλαγμένες από σφάλματα και συνεπώς παρέχουν συνεπή αποτελέσματα. Τιμές του δείκτη που προσεγγίζουν το 0 συνιστούν έλλειψη αξιοπιστίας, ενώ τιμές που προσεγγίζουν το 1 δηλώνουν ότι η κλίμακα είναι εξαιρετικά αξιόπιστη, δηλαδή οι ερωτήσεις μετρούν αξιόπιστα την συνεισφορά του εσωτερικού ελέγχου. Από τον πίνακα 2 Reliability Statistics (αξιοπιστία) προκύπτει ότι ο συντελεστής του Cronbach είναι ικανοποιητικός (0,820). Άρα οι 19 ερωτήσεις που διερευνούν τις απόψεις των συμμετεχόντων στη εμπειρική έρευνα για τον εσωτερικό έλεγχο, συνθέτουν ικανοποιητικά μία κλίμακα. Ο δείκτης είναι αποδεκτός εφόσον ισχύει: δείκτης Cronbach>0,70 (Nunnally και Bernstein 1994, Cronbach 1951, Nunnally 1988) Επομένως η κλίμακα των ερωτήσεων έχει αξιοπιστία ως προς τη μεταβλητή που επιδιώκει να μετρήσει.

 Πίνακας 1: Αριθμός συμμετεχόντων στην έρευνα

Case Processing Summary

 

N

%

Cases

Valid

471

100,0

Excludeda

0

,0

Total

471

100,0

a. Listwise deletion based on all variables in the procedure.

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

Πίνακας 2: Δείκτης Άλφα Cronbach

Reliability Statistics

Cronbach's Alpha

N of Items

,820

19

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

 

4.2 Περιγραφικά στατιστικά (Descriptive statistics).

Στην παρούσα ενότητα ομαδοποιούνται οι 19 προτάσεις του ερωτηματολογίου σε 6 επιμέρους πίνακες σύμφωνα με την ομοιογένεια τους ως προς το στοιχείο του εσωτερικού ελέγχου που εξετάζουν. Στον πίνακα 3 παρατίθενται και εν συνεχεία  σχολιάζονται οι προτάσεις Q01, Q02, Q03, Q04, Q05 και Q06 που αφορούν στη γενικότερη συνεισφορά του εσωτερικού ελέγχου σε μια οντότητα. Στον πίνακα 4 διερευνάται η αξιολόγηση των απόψεων του δείγματος για δυο πολύ κρίσιμα, κατά την άποψη μας, ζητήματα την επίδραση της οικονομικής κρίσης στη λειτουργία του Ε.Ε. και το κατά πόσο η ύπαρξη πολιτικών εμποδίων αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την αποτελεσματικότητα του Ε.Ε Στον πίνακα 5 σχολιάζονται οι προτάσεις Q09, Q10 και Q11 που αξιολογούν τις αποκρίσεις για την αποτελεσματικότητα του Ε.Ε. σε σχέση με τις ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό σε μια δημόσια υπηρεσία, τη συναίνεση των εργαζομένων και την ηθική κουλτούρα που διαμορφώνεται μέσω της εκπαίδευσης. Στον πίνακα 6 γίνεται διερεύνηση των προτάσεων Q12 και Q13. Εάν η μη ομαλή λειτουργία του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του Ο.Α.Ε.Δ. ενδέχεται να μειώνει τη συνεισφορά του Ε.Ε. Για παράδειγμα η πτώση του συστήματος, σε περιόδους αιχμής - μήνες Σεπτέμβριος και Οκτώβριος - που υπάρχει αυξημένη προσέλευση στα γκισέ του οργανισμού λόγω της εποχικής ανεργίας ή κατά την περίοδο εγγραφής στα μητρώα ανέργων των αναπληρωτών καθηγητών. Αντίστοιχα εξετάζουμε μέσω των αξιολογήσεων των εργαζομένων, πρόταση Q13, αν θίγεται η απόδοση του ελέγχου από ελλείψεις στη συντήρηση κτιριακών και άλλων υποδομών.

Ακολούθως γίνεται αξιολόγηση και ερμηνεία των απόψεων επί των προτάσεων Q14, Q15 και Q16 για το αν ο εσωτερικός έλεγχος πρέπει να διενεργείται τακτικά ή έκτακτα και αν το υπάρχον σύστημα ελέγχου στο οργανισμό με τις ασφαλιστικές δικλείδες που διαθέτει αποτρέπει τη διενέργεια παράνομων συναλλαγών. Τέλος μέσω των προτάσεων Q17, Q18 και Q19 προσεγγίζονται οι απόψεις των εργαζομένων για το αν η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου θα μειώσει την έκθεση στο λειτουργικό κίνδυνο και θα συμβάλλει στη διεύρυνση της κοινωνικής λογοδοσίας και στη λήψη ορθολογικών αποφάσεων. 

4.2.1  Περιγραφικά στατιστικά (Descriptive statistics) και ερμηνεία των δηλώσεων ή προτάσεων Q01 Q02 Q03 Q04 Q05 και Q06.

Πίνακας 3: Περιγραφικά στατιστικά δηλώσεων  Q01 Q02 Q03 Q04 Q05 Q06

 

Q01

Q02

Q03

Q04

Q05

Q06

N

Valid

471

471

471

471

471

471

Missing

0

0

0

0

0

0

Mean

4,24

4,17

4,01

4,20

4,08

3,88

Std. Deviation

,852

,884

,817

,854

,837

,945

Skewness

-1,447

-1,314

-,634

-1,455

-,954

-,871

Std. Error of Skewness

,113

,113

,113

,113

,113

,113

Kurtosis

2,923

2,281

,391

3,058

1,321

,876

Std. Error of Kurtosis

,225

,225

,225

,225

,225

,225

Minimum

1

1

1

1

1

1

Maximum

5

5

5

5

5

5

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

Από τις απαντήσεις στις ανωτέρω δηλώσεις καθίσταται πρόδηλο ότι ο Ε.Ε. συμβάλει σε πολύ μεγάλο βαθμό στον περιορισμό της διαφθοράς στο δημόσιο τομέα, στην αποτροπή φαινομένων κακοδιοίκησης και απάτης, στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων του οργανισμού, στη διατήρηση της καλής φήμης και στη αναβάθμιση του συστήματος δημόσιας διακυβέρνησης, αφού κατά μέσο όρο ο βαθμός συμφωνίας είναι >4.Σε ότι αφορά την δήλωση Q06 για το συμβουλευτικό ρόλο του Ε.Ε στην επίτευξη των στόχων της διοίκησης η παρατηρούμενη μείωση της μέσης τιμής, μ.τ. = 3,88,οφείλεται στο γεγονός ότι μεγάλος αριθμός απαντήσεων σε απόλυτα μεγέθη 106 αποκρίσεις προσδίδουν μέτριο βαθμό στη εν λόγω λειτουργία του ελέγχου, άλλωστε και η μεγαλύτερη τυπική απόκλιση s = 0,945 φανερώνει την μεγαλύτερη διασπορά των τιμών από το μέσο. Περαιτέρω οι κατανομές παρουσιάζουν αρνητική ασυμμετρία με α3<0. Μεγαλύτερη αρνητική ασυμμετρία παρουσιάζουν οι προτάσεις Q01, Q02 και Q04 καθώς πολλές παρατηρήσεις βρίσκονται αριστερά της μέσης τιμής και μικρότερη αρνητική ασυμμετρία οι υπόλοιπες δηλώσεις Q03, Q05 και Q06.Ο συντελεστής κύρτωσης σε όλες τις δηλώσεις, είναι α4<3 επομένως έχουμε πλατύκυρτες κατανομές εκτός από την πρόταση Q04 που παρουσιάζει συντελεστή κύρτωσης α4>3 που σημαίνει λεπτόκυρτη κατανομή και επομένως συγκέντρωση των τιμών στο μέσο.

 

4.2.2   Περιγραφικά στατιστικά και ερμηνεία των δηλώσεων ή προτάσεων Q07 και Q08.

Πίνακας 4: Περιγραφικά στατιστικά δηλώσεων  Q07 Q08

 

Q07

Q08

 

 

 

 

N

Valid

471

471

Missing

0

0

Mean

4,03

4,07

Std. Deviation

1,032

1,047

Skewness

-,997

-1,060

Std. Error of Skewness

,113

,113

Kurtosis

,559

,581

Std. Error of Kurtosis

,225

,225

Minimum

1

1

Maximum

5

5

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

Από τον πίνακα 4 αποτυπώνεται ότι η μέση τιμή των αποκρίσεων στις προτάσεις Q07 και Q08 είναι >4, άρα οι απόψεις συγκλίνουν στο ότι ο έλεγχος δεν παράγει όσα αποτελέσματα θα παρήγε αν δεν υπήρχαν πολιτικά εμπόδια και η σημερινή κρίση στην Ελλάδα καθιστά τον Ε.Ε. πιο αναγκαίο από ποτέ. Η τυπική απόκλιση της Q07 είναι s =1,032 και της Q08 είναι s =1,047. Και οι δύο δηλώσεις παρουσιάζουν αρνητική ασυμμετρία α3<0, η συγκέντρωση στο μέσο όρο δεν είναι μεγάλη, σύμφωνα με το συντελεστή κύρτωσης α4<3 έχουμε πλατύκυρτη κατανομή.

 

4.2.3  Περιγραφικά στατιστικά και ερμηνεία των δηλώσεων ή προτάσεων Q09 Q10 και Q11.

Πίνακας 5: Περιγραφικά στατιστικά δηλώσεων Q09 Q10 Q11

 

Q09

Q10

Q11

N

Valid

471

471

471

Missing

0

0

0

Mean

3,87

3,73

4,33

Std. Deviation

1,104

1,159

,855

Skewness

-,827

-,827

-1,646

Std. Error of Skewness

,113

,113

,113

Kurtosis

-,009

-,034

3,438

Std. Error of Kurtosis

,225

,225

,225

Minimum

1

1

1

Maximum

5

5

5

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

Αναφορικά με τις αποκρίσεις στις προτάσεις Q09, Q10 και Q11 επισημαίνεται ότι: Στην Q09 η μ.τ. = 3,87, έχουμε μεγαλύτερη διασπορά από τη μέση τιμή για αυτό και η τυπική απόκλιση s=1.104 κάτι που επιβεβαιώνεται και από το διάγραμμα των σχετικών συχνοτήτων. Οι αποκρίσεις με βαθμό 3 αυξάνονται. Η κατανομή παρουσιάζει αρνητική ασυμμετρία και σύμφωνα με το συντελεστή κύρτωσης είναι πλατύκυρτη. Στην πρόταση Q10: Η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος Ε.Ε. προϋποθέτει και τη συναίνεση των εργαζομένων στο δημόσιο, έχουμε μικρότερη μέση τιμή 3,73, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι απαντήσεις τείνουν να μοιράζονται περισσότερο στους 5 βαθμούς συμφωνίας ή διαφωνίας και μεγαλύτερη διασπορά από τη μέση τιμή, παρατηρείται επίσης αρνητική ασυμμετρία α3<0 και πλατύκυρτη κατανομή α4<3. Στην πρόταση Q11: Η καθιέρωση ηθικής κουλτούρας των εργαζομένων, μέσω της εκπαίδευσης, συνδέεται θετικά με τη μείωση των αρνητικών αποτελεσμάτων των εσωτερικών ελέγχων. Η μέση τιμή είναι 4,33, και η τυπική απόκλιση μειώνεται. Η κατανομή έχει αρνητική ασυμμετρία με λεπτόκυρτη μορφή, αφού α4>3 και συγκέντρωση τιμών στους δυο ακραίους βαθμούς συμφωνίας.

 

4.2.4  Περιγραφικά στατιστικά και ερμηνεία των δηλώσεων ή προτάσεων Q12 και Q13.

Πίνακας 6: Περιγραφικά στατιστικά δηλώσεων Q12 Q13

 

Q12

Q13

N

Valid

471

471

Missing

0

0

Mean

4,05

3,91

Std. Deviation

,906

,868

Skewness

-1,053

-,741

Std. Error of Skewness

,113

,113

Kurtosis

1,328

,732

Std. Error of Kurtosis

,225

,225

Minimum

1

1

Maximum

5

5

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

Από τον πίνακα 6 εξάγεται ότι ο μέσος μειώνεται στην πρόταση Q13: Ο εσωτερικός έλεγχος έχει μικρή απόδοση όταν υπάρχουν μη συντηρημένες πάγιες υποδομές, έναντι της Q12: Η συνεισφορά του εσωτερικού ελέγχου περιορίζεται όταν υπάρχουν προβλήματα ομαλής λειτουργίας πληροφοριακών συστημάτων (ΟΠΣ). Η μείωση της μέσης τιμής οφείλεται στο μικρότερο αριθμό αποκρίσεων με βαθμό πάρα πολύ μεγάλης συμφωνίας και στην αύξηση των αποκρίσεων με βαθμό συμφωνίας μέτρια. Οι τυπικές αποκλίσεις είναι s=0,906 και s=0,868 αντίστοιχα. Οι κατανομές παρουσιάζουν αρνητική ασυμμετρία, και  ισχύει: μέσος < διάμεσο < Επικρατούσα τιμή. Οι συντελεστές κύρτωσης στην πρόταση – ερώτηση Q12 είναι 1,328 και στην Q13 είναι 0,732 άρα το α4<3.

 

4.2.5   Περιγραφικά στατιστικά και ερμηνεία των δηλώσεων ή προτάσεων Q14 Q15 και Q16.

Πίνακας 7: Περιγραφικά στατιστικά δηλώσεων Q14 Q15 Q16

 

Q14

Q15

Q16

N

Valid

471

471

471

Missing

0

0

0

Mean

1,89

4,34

3,24

Std. Deviation

1,126

,822

1,079

Skewness

1,212

-1,689

-,372

Std. Error of Skewness

,113

,113

,113

Kurtosis

,699

4,053

-,415

Std. Error of Kurtosis

,225

,225

,225

Minimum

1

1

1

Maximum

5

5

5

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

Από τον ανωτέρω πίνακα 7 και τις αποκρίσεις στη δήλωση Q14, φαίνεται ότι ο μέσος όρος είναι 1,89, επομένως οι περισσότεροι συμφωνούν ότι ο εσωτερικός έλεγχος δεν πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σε έκτακτες περιστάσεις, αλλά πρέπει να έχει τακτικό χαρακτήρα, κάτι που υποδεικνύει και η μ. τ. 4,34 στη επόμενη δήλωση Q15.Η κατανομή στην δήλωση Q14 παρουσιάζει θετική ασυμμετρία, άρα εκτείνεται προς τα δεξιά, δηλαδή μέσος > διάμεσο > Επικρατούσα τιμή. Ο συντελεστής κύρτωσης α4=0,699<3. Σε ότι αφορά την πρόταση ή ερώτηση Q15, συναντάται η υψηλότερη μέση τιμή από όλες τις προτάσεις που τέθηκαν με το ερωτηματολόγιο της έρευνας, όπου η  μ. τ.= 4,34 και επιβεβαιώνεται ότι ο έλεγχος πρέπει να πραγματοποιείται σε τακτική βάση για να έχει αυξημένες πιθανότητες αποτελεσματικότητας. Το 90% των ερωτηθέντων δίνουν βαθμό συμφωνίας πολύ και πάρα πολύ. Η διασπορά των παρατηρήσεων από το μέσο είναι μικρή s=0,822 και η κατανομή των αποκρίσεων παρουσιάζει αρνητική ασυμμετρία α3<0. Ο συντελεστής κύρτωσης α4=4,05>3 επομένως η κατανομή είναι λεπτόκυρτη και τιμές κοντά στη μέση τιμή αποτελούν τη συχνότερη παρατήρηση. Στην πρόταση Q16 η μέση τιμή = 3,24 προσεγγίζει το μέτριο βαθμό συμφωνίας. Δεν υπάρχει είτε απόλυτη συμφωνία είτε απόλυτη διαφωνία για το αν το υπάρχον σύστημα Ε.Ε. στον οργανισμό αποτρέπει παράνομες συναλλαγές. Η τυπική απόκλιση είναι s = 1,079, η κατανομή είναι αρνητικά ασυμμετρική και ο συντελεστή κύρτωσης α4 = - 0,415 <3, πρόκειται για πλατύκυρτη κατανομή

 

4.2.6   Περιγραφικά στατιστικά και ερμηνεία των δηλώσεων ή προτάσεων Q17, Q18 και Q19.

Πίνακας 8: Περιγραφικά στατιστικά δηλώσεων Q17 Q18 Q19

 

Q17

Q18

Q19

N

Valid

471

471

471

Missing

0

0

0

Mean

3,91

3,97

4,02

Std. Deviation

,874

,841

,889

Skewness

-,789

-,852

-1,062

Std. Error of Skewness

,113

,113

,113

Kurtosis

,860

1,082

1,502

Std. Error of Kurtosis

,225

,225

,225

Minimum

1

1

1

Maximum

5

5

5

Πηγή: Πρωτογενή έρευνα του συγγραφέα

Από τις ανωτέρω προτάσεις Q17, Q18 και Q19 προκύπτει ότι οι μέσες τιμές προσεγγίζουν το 4. Η τυπική απόκλιση s είναι περίπου ίση μεταξύ των δηλώσεων και υπάρχει συγκέντρωση των παρατηρήσεων στους υψηλούς βαθμούς συμφωνίας. Οι προτάσεις εξετάζουν την συνεισφορά του Ε.Ε στη διεύρυνση της κοινωνικής λογοδοσίας, στη μείωση του λειτουργικού κινδύνου στον οργανισμό και στη λήψη ορθολογικών αποφάσεων. Η κατανομή  είναι αρνητικά ασυμμετρική. Ο συντελεστής ασυμμετρίας α3<0. Με μεγαλύτερο συντελεστή ασυμμετρίας στη δήλωση Q19 που έχει και την υψηλότερη μέση τιμή μ. τ.= 4,02. Ο βαθμός συμφωνίας 4 κατέχει το 50% περίπου επί του συνόλου των αποκρίσεων. Ο συντελεστής κύρτωσης στην Q17 είναι α4 = 0,860, στην Q18 α4 = 1,082, στην Q19 α4=1,502 και στις τρείς περιπτώσεις ο συντελεστής κύρτωσης είναι <3. Επομένως και στις τρείς περιπτώσεις η κατανομή είναι πλατύκυρτη και διαπιστώνονται αποκλίσεις από τη μέση τιμή. 

 

4.3   Διατύπωση και ανάλυση των ερευνητικών υποθέσεων

Στην πρώτη ερευνητική υπόθεση για τον αν υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά με βάση το φύλο διενεργήθηκε έλεγχος ttest και διαπιστώθηκε ότι στην ερώτηση Q07: Ο εσωτερικός έλεγχος στο δημόσιο, συναντά εμπόδια όταν δεν υπάρχει πολιτική βούληση, ισχύει η Η1: υπόθεση επομένως το φύλλο παίζει ρόλο στη διαφοροποίηση των απαντήσεων, (t(469)=3,813, p=0,00<0,05). Οι άντρες δίνουν μεγαλύτερο βαθμό συμφωνίας, δηλαδή υψηλότερη μέση τιμή. Επίσης στην πρόταση Q12: Η συνεισφορά του εσωτερικού ελέγχου περιορίζεται όταν υπάρχουν προβλήματα ομαλής λειτουργίας  πληροφοριακών συστημάτων (ΟΠΣ), το t test δίνει (t(469)=-2,299, p=0,024<0,05). Οι γυναίκες δίνουν υψηλότερη διαφοροποίηση έναντι των ανδρών.

Σε όλες τις υπόλοιπες προτάσεις το φύλλο δεν διαφοροποιεί τις απαντήσεις. Συνεπώς  οι μέσες τιμές είναι ίσες. Στον έλεγχο One way ANOVA για τον αν υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά στις αποκρίσεις ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα στην πρόταση Q01: O εσωτερικός έλεγχος συμβάλλει στον περιορισμό της διαφθοράς στο δημόσιο τομέα F(3,467)=2,948 και το p- value = 0,033<0,050. Επομένως δεχόμαστε την υπόθεση H1 και απορρίπτουμε την αρχική H0. Ομοίως η Q09: Συμφωνείτε με την άποψη ότι η αποτελεσματικότητα του εσωτερικού έλεγχου είναι μικρή, όταν σε έναν οργανισμό υπάρχει ελλιπή στελέχωση το F(3,467) = 3,366, p-value = 0,019<0,050. Επομένως δεχόμαστε την υπόθεση H1 και απορρίπτουμε την εναλλακτική H0. Για όλες τις υπόλοιπες προτάσεις ο έλεγχος ANOVA δηλώνει ότι δεν υπάρχει διαφοροποίηση με βάση τη ηλικία, συνεπώς η υπόθεση H0 γίνεται αποδεκτή έναντι της εναλλακτικής H1. Σε έλεγχο με κριτήρια post Hoc Tukey στατιστικά σημαντική διαφορά διαπιστώνεται στην πρόταση Q01 ανάμεσα στην ηλικιακή ομάδα 26-35 που δίνει τη χαμηλότερη μέση τιμή σε σχέση με τις υπόλοιπες και αναφορικά με την πρόταση Q09, διαφορά εντοπίζεται ανάμεσα στην ηλικιακή ομάδα 26 - 35 που δίνει ψηλή μέση τιμή 4,70 και στην ηλικιακή ομάδα 46 – 55 με μέση τιμή 3,78. Με βάση το εκπαιδευτικό  επίπεδο στον έλεγχο OneWay ANOVA οι μόνες προτάσεις που βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά είναι η πρόταση Q09 με F(4,466) = 4,019, p<0,005 και η πρόταση Q14 με F(4, 466)=2,437 p<0,005. Σε όλες τις άλλες ερωτήσεις το εκπαιδευτικό επίπεδο δεν παίζει ρόλο στη διαφοροποίηση των απαντήσεων. Κατά συνέπεια η αρχική υπόθεση δεν μπορεί να απορριφθεί. Τέλος η μόνη πρόταση που βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά με βάση την προϋπηρεσία στο φορέα είναι η Q13 με τιμή F(4,466)=2,768, p<0,005. Ο έλεγχος Tukey, σε συγκρίσεις ανά ζεύγη, έδειξε μόνο σε ένα ζεύγος στατιστικά σημαντική διαφορά. Το ζεύγος προϋπηρεσίας 1-7 έτη και 8-14 έτη, όπου η μέση τιμή είναι 3,67 και 4,01 αντίστοιχα. 

5.  Συμπεράσματα περιορισμοί και προτάσεις

5.1  Συμπεράσματα

Η δημοσιονομική κρίση στην Ευρωζώνη και τη χώρα μας, έχουν διαμορφώσει ένα νέο κοινωνικό και οικονομικό γίγνεσθαι και έχουν θέσει υπό την έννοια του κατ’  επείγοντος, το θέμα των θεσμικών αλλαγών ή μεταρρυθμίσεων για τη δημιουργία ενός σύγχρονου κράτους. Ανάμεσα στις θεσμικές αλλαγές, προεξάρχουσα θέση καταλαμβάνει η αντιμετώπιση της κακοδιοίκησης, της διαφθοράς και της οικονομικής απάτης στο δημόσιο τομέα. Επειδή οι δημόσιοι οργανισμοί είναι μεγάλοι και πολυσύνθετοι, το έργο του εσωτερικού ελέγχου αποκτά δυναμικό χαρακτήρα και αποτελεί πυλώνα για κάθε οντότητα ή οργανισμό, αφού στοχεύει πέρα από τη βελτίωση της λειτουργίας και τη διαχείριση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι οργανισμοί, να ελέγξει και να αναδείξει ότι οι πόροι δεν έχουν σπαταληθεί και αξιοποιούνται και οι πολίτες μπορούν υπό την έννοια αυτή να απολαμβάνουν μέρος από τα χρήματα που έχουν δαπανήσει, μέσω της φορολογίας, για τη λειτουργία τους. Έτσι εδραιώνεται ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και στο δημόσιο. Ο έλεγχος αποτελεί στοιχείο της δημοκρατίας καθώς συνδράμει στην ποιότητα της διακυβέρνησης, στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και εν τέλει στην ενδυνάμωση της δημοκρατίας. Στον παρόν άρθρο μέσα από την εμπειρική έρευνα αποτυπώθηκε η αξιολόγηση του ανθρώπινου δυναμικού του ΟΑΕΔ για την αξία της λειτουργίας του εσωτερικού ελέγχου. Εξάγεται επομένως ως βασικό συμπέρασμα ότι ο εσωτερικός έλεγχος τυγχάνει αποδοχής αφού:

i) Συμβάλει στον περιορισμό της διαφθοράς στο δημόσιο τομέα, αθροιστικά το 90% των αποκρίσεων έδωσαν πολύ και πάρα πολύ υψηλό βαθμό συμφωνίας.

ii) Προσθέτει αξία και συμβάλλει στη βελτίωση της φήμης του οργανισμού, 86,40% των αποκρίσεων έδωσαν μεγάλο και πολύ μεγάλο βαθμό συμφωνίας στην εν λόγω πρόταση, ενώ το 9,80% μέτριο βαθμό συμφωνίας.

iii) Πρέπει να πραγματοποιείται σε τακτική βάση για να έχει αυξημένες πιθανότητες αποτελεσματικότητας. Η μ. τ. (mean) των αποκρίσεων ανήλθε σε 4,34 και είναι η υψηλότερη από όλες τι προτάσεις που τέθηκαν.

iv) Η καθιέρωση ηθικής κουλτούρας με επενδύσεις στην εκπαίδευση των εργαζομένων θεωρείται παράγων επιτυχίας του Ε.Ε., με μ. τ. 4,33.

v) Αποτελεί εργαλείο για τη λήψη ορθολογικών αποφάσεων. Το 79% των αποκρίσεων δίνει πολύ μεγάλο βαθμό συμφωνίας και μέση τιμή 4,02.

vi) Αυξάνει τις πιθανότητες αντιμετώπισης του λειτουργικού κινδύνου.

Σημαντική κρίνεται η χαμηλή μέση τιμή 3,24 στην πρόταση Q16 για το υπάρχον σύστημα Ε.Ε., με διασπορά απαντήσεων γύρω από τη μέση τιμή και ένα ποσοστό της τάξης του 60% περίπου να αμφιβάλει για τις δυνατότητες του υπάρχοντος συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου. Στους ελέγχους υποθέσεων t -test και One Way ANOVA ανάλυση διασποράς κατά μια κατεύθυνση και έλεγχο Tukey ανά ζεύγη για τον έλεγχο των μέσων τιμών δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές με βάση το φύλλο την ηλικία, το εκπαιδευτικό επίπεδο και την προϋπηρεσία, πλην μεμονωμένων περιπτώσεων στις οποίες αναφερθήκαμε εκτενώς στην ενότητα 4.3

Με δεδομένη λοιπόν τη σπουδαιότητα του Ε.Ε. όπως αποτυπώθηκε από την έρευνα, μπορούμε να προχωρήσουμε στις ακόλουθες προτάσεις:  

Ø  Στη δημιουργία ανεξάρτητης διεύθυνσης εσωτερικού ελέγχου, κατά αναλογία των διευθύνσεων που υπάρχουν σήμερα στον οργανισμό, όπως για παράδειγμα η διεύθυνση Α2 ή  η διεύθυνση Β6.

Ø  Στη δημιουργία τμήματος εσωτερικού ελέγχου σε κάθε μια από τις 7  περιφερειακές διευθύνσεις του ΟΑΕΔ. Το εν λόγω τμήμα, στο οργανόγραμμα, θα υπάγεται απευθείας στη διεύθυνση εσωτερικού ελέγχου.

Ø  Στην ενίσχυση του ρόλου του τμήματος Ε.Ε., με την εφαρμογή των προτάσεων και παρατηρήσεων του, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα στην δράση του και η στόχευση κυρίως στη δημιουργία κλίματος πρόληψης και ηθικής κουλτούρας και λιγότερο στην καταστολή. Στην υποβολή τριμηνιαίων ή εξαμηνιαίων, τουλάχιστον, εκθέσεων πεπραγμένων της διεύθυνσης και των τμημάτων Ε.Ε. στο Διοικητικό Συμβούλιο του οργανισμού.

Ø  Στις προτεραιότητες των τμημάτων Ε.Ε. θα πρέπει να είναι, μεταξύ άλλων, η αξιοποίηση των ιδιόκτητων κτιριακών υποδομών του οργανισμού, με τη μετεγκατάσταση των υπηρεσιών του που στεγάζονται σε μισθωμένα κτίρια και η εξοικονόμηση των πόρων αυτών. Οι περιπτώσεις διαφθοράς και υπεξαίρεσης, έτσι ώστε η πιθανότητα αποκάλυψης και επιβολής των αντίστοιχων κυρώσεων, να είναι τέτοια που να καθίσταται ασύμφορη η ανάληψη τους.

Η αναγκαιότητα θεσμοθέτησης των προαναφερόμενων μονάδων εσωτερικού ελέγχου, αφενός ερείδεται στις εφαρμοζόμενες πρακτικές διεθνώς αφετέρου επιβεβαιώνεται μέσα από την μέχρι τώρα λειτουργία του οργανισμού. Με τη θεσμοθέτηση τους, εκτιμάτε ότι, θα αποτελέσουν εργαλείο για τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη λειτουργία του οργανισμού, τη λήψη ορθολογικών αποφάσεων και την παροχή ποιοτικότερων υπηρεσιών προς τους συναλλασσόμενους.

5.2    Περιορισμοί και προτάσεις για μελλοντική έρευνα 

Παρά την πρωτοτυπία της εν λόγω έρευνας υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί. Πρώτον ο χρονικός περιορισμός διεξαγωγής της έρευνας και δεύτερον το μη εξειδικευμένο δείγμα των ερωτωμένων, δεδομένου ότι το ερωτηματολόγιο απευθυνόταν σε όλο το στελεχιακό δυναμικό του Ο.Α.Ε.Δ. Μια μελλοντική έρευνα για τον εσωτερικό έλεγχο στο δημόσιο, θα είχε ενδιαφέρον να εστιάσει στη μέτρηση των αποτελεσμάτων ή της συνεισφοράς από την εφαρμογή συστήματος εσωτερικού ελέγχου σε μια δημόσια οντότητα, με τον υπολογισμό των κατάλληλων δεικτών. Περαιτέρω θα μπορούσαν να διερευνηθούν ομοειδείς δημόσιοι φορείς, για παράδειγμα, ασφαλιστικοί οργανισμοί, όπου στον έναν εφαρμόζεται και στον άλλον δεν εφαρμόζεται σύστημα εσωτερικού ελέγχου, ώστε να μετρηθεί εμπειρικά και μέσω ανάλυσης πολλαπλής παλινδρόμησης – σε χρονοσειρά δεδομένων – η επίδραση σε μια σειρά παράγοντες, όπως κακοδιοίκηση, ποιότητα υπηρεσιών, μείωση διαφθοράς, εξυπηρέτηση του πολίτη κ.ά.

 

Βιβλιογραφία

Αληφαντή, Γ. (2017), Ελεγκτική βάσει των διεθνών προτύπων ελέγχου και των ελληνικών λογιστικών προτύπων, Αθήνα: Εκδόσεις Διπλογραφία.

Γρηγοράκου, Θ. (1989), Γενικές Αρχές Ελεγκτικής, Αθήνα: Έκδοση Σώματος Ορκωτών Λογιστών.

Κάντζος, Κ. (2006), Ελεγκτική - Θεωρία και Πρακτική Β΄ έκδοση, Αθήνα: Εκδόσεις Σταμούλη. 

Μυλωνάς, Δ. (2012), Ένα αξιόπιστο μοντέλο αποτελεσματικού ελέγχου. Ο εσωτερικός έλεγχος αναγκαία διαδικασία αποτελεσματικής χρηματοοικονομικής διαχείρισης σε μια δημόσια υπηρεσία ή οργανισμό. Διοικητική Επιθεώρηση (57) 15-30.

Νταής, Π. (2002), Ελεγκτικοί μηχανισμοί στη Δημόσια Διοίκηση: Από την ανυπαρξία στον πληθωρισμό και στην αναποτελεσματικότητα. Διοικητική Επιθεώρηση (23), 7-22. 

Παπαδάτου, Θ. (2001), Εσωτερικός και εξωτερικός έλεγχος Ανωνύμων Εταιρειών, Αθήνα: Εκδόσεις Σάκκουλα.

Παπαστάθης, Π. (2003), Ο Σύγχρονος Εσωτερικός Έλεγχος (InternalAudit) και η πρακτική εφαρμογή του, Αθήνα: Ιδιωτική Έκδοση.

Σπάθης, Χ. (2002 Σεπτέμβριος). Εμπειρική διερεύνηση της παραποίησης των οικονομικών καταστάσεων”, Περιοδικό Λογιστής, τεύχος 570, σελ 1286-1294.

Χάλκος, Γ. (2006), Οικονομετρία Θεωρία και Πράξη, Αθήνα: Εκδόσεις Β. Γκιούρδας– Εκδοτική.

Χαλικιάς, Ι. (2008), Ειδικά θέματα Τραπεζικών Ποσοτικών Μεθόδων, τόμος Γ΄, Πάτρα: Έκδοση ΕΑΠ.

Χατζηνικολάου, Ν. (2002), Στατιστική για Οικονομολόγους Β΄ έκδοση Ιωάννινα: Ιδιωτική Έκδοση.

Aikins, S. K. (2011), “An examination of government Internal Audit’s Role in improving financial performance”, Public Finance and Management vol 11(4), pp. 306 - 337.

Alwardat, A. Y. Benamraoui, A. and  Rieple, A. (2015), “Value for Money and Audit Practice in the UK Public Sector”, International journal of Auditing, vol. 19 (3), pp. 206 - 217.

Arena, M.  (2013), “Internal audit in Italian universities.  An empirical study”, Procedia -  Social and Behavioral Sciences 93, pp 2000-2005.

Arena M. and Azzone, G. (2009), “Identifying Organizational Drivers of Internal Audit Effectiveness”, International journal of Auditing, vol 13 (1) pp.43-60.

Asare, T. (2009), “Internal Auditing in the Public Sector: Promoting Good Governance and Performance Improvement”, International Journal on Governmental Financial Management, vol ix (1), 2009 pp. 15-28

Coram, P., Ferguson, C. and Moroney, R.(2008), “Internal audit, alternative internal audit structures and the level of misappropriation of assets fraud”, Accounting and Finance, vol 48 (4), pp. 543-559.

Dawuda, A (2010), “A study into the effectiveness of the internal audit units in the public sector in promoting good corporate governance: The case of the metropolitan municipal and district assemblies in the Northern region of Ghana”, Department of Accounting and finance, University of Cape Coast Institutional Repository.

D’ Onza, G., Sarens, G., Betti, N. (2016), “Factors enhancing the internal auditing function's ability to add value to the auditees. Evidences from Italian companies”, Louvain School of Management Research Institute, pp. 1-17.

Drogalas G., Karagiorgos T. and Arampatzis, K. (2015), “Factors associated with Internal Audit Effectiveness: Evidence from Greece”, Journal of Accounting and Taxation,vol 7 (7), pp.113-122. 

Mihret, D. G. and Yismaw, A.W. (2007), “Internal audit effectiveness: an Ethiopian public sector case study, Managerial auditing journal”, vol. 22, (5), pp. 470-484.

Mousa F.R. (2013) “Evaluating the Independence of the Internal Auditor: The Case Study of Al-Bariga Oil Marketing Company”, Proceedings of 22nd International Business Research Conference, 9-10 September 2013, Madrid, Spain.

 

 

 

 

Α.Α.Δ.Ε. Πολ. 1192/12.10.2018
Πρόστιμο επιβαλλόμενο σε περίπτωση εγκατάστασης ειδικά διασκευασμένων τραπεζιών για τη διενέργεια ψυχαγωγικών τεχνικών παιγνίων με παιγνιόχαρτα, χωρίς την καταβολή του νομίμου τέλους.
Α.Α.Δ.Ε. Πολ.1191/12.10.2018
Θέση ή μη οχήματος σε αναγκαστική ακινησία λόγω αφαίρεσης των στοιχείων κυκλοφορίας από την Τροχαία ανασφάλιστου οχήματος σύμφωνα με τις διατάξεις του πδ 237/1986 όπως ισχύει
Α.Α.Δ.Ε. Πολ.1189/11.10.2018
Κοινοποίηση διατάξεων του Ν.4557/2018 (ΦΕΚ 139/Α/30.07.2018) «Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ενσωμάτωση της Οδηγίας 2015/849/ΕΕ) και άλλες διατάξεις»
Α.Α.Δ.Ε. Πολ.1185/02.10.2018
Παροχή οδηγιών επί ειδικών ζητημάτων που προκύπτουν κατά τη μεταφορά στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού σε υφιστάμενες ή νεοσυσταθείσες εταιρείες σε περίπτωση μετασχηματισμού
Α.Α.Δ.Ε. Πολ. 1176/24.09.2018
Καθορισμός της διαδικασίας και των δικαιολογητικών για τη χορήγηση των απαλλαγών που ορίζονται στην παράγραφο 7 του άρθρου 3 του ν. 4223/2013 (Α 287) για ακίνητα που υπέστησαν ζημιές από τις πυρκαγιές σε περιοχές της Αττικής της 23ης και 24ης Ιουλίου 2018
Περισσότερα »



Επιμέλεια : Χρήστος Ν. Τότσης
Ειδήσεις - Κρίσεις - Σχόλια
Αρθρο του ΧΡΗΣΤΟΥ Ν. ΤΟΤΣΗ
Τι πρόστιμο επιβάλλεται για την απώλεια βιβλίων και στοιχείων.
Αρθρο του Θεόδωρου Γ. Ψυχογυιού
Ο Θεσμός του συμψηφισμού απαιτήσεων και χρεών προς το Δημόσιο
Αρθρο του Γιώργου Παλαιτσάκη
Οι κατασχέσεις που αντιμετωπίζουν οι οφειλέτες του Δημοσίου και η δυνατότητα άμυνας αυτών
Επιμέλεια Χρήστου Ν. Τότση
Ειδήσεις - Κρίσεις - Σχόλια
Αρθρο της Τζένης Πάνου
Πώς φορολογούνται τα εισοδήματα από το εξωτερικό
Αρθρο των δικηγόρων Σπύρου Στ. Δελλαπόρτα και Χρυσόστομου Π. Γκίκα
Η κοινοποίηση- επίδοση με συστημένη επιστολή και η παρερμηνεία του άρθρου 5 παρ. 5 του Κ.Φ.Δ.
Αρθρο της Τατιάνας Ψαριανού
Δυνατότητα συμψηφισμού αφορολόγητων αποθεματικών από sale and lease back με φορολογικές ζημιές
Επιμέλεια Χρήστου Ν. Τότση
Ειδήσεις - Κρίσεις - Σχόλια
Αρθρο του Μιλτ. Κ. Λεοντάρη
Ειδικός φόρος επί ακινήτων 15%
Περισσότερα »
ΚΑΛΑΘΙ ΑΓΟΡΑΣ
Το καλάθι είναι άδειο